wsparcie

Flowers

Antykoncepcja

W minionych czasach najważniejszym zadaniem kobiety było rodzenie jak największej liczby dzieci. Wiedza o metodach zapobiegania ciąży była obszarem tabu i licznych zakazów.
Mimo to, antykoncepcja jest znana od tysięcy lat. Już w starożytności ludzie znali aktywne metody zapobiegania ciąży. W Egipcie mieszano roztarte pączki akacji z figami, miodem i bawełną - formując z tego tampony. Opisywany był również sposób wytwarzania czopków dopochowowych ze zmieszanego miąższu granatu z woskiem. Działanie tej metody polegało na tym, że wosk topił się w temperaturze ciała kobiety i zamykał ujście szyjki macicy, nie pozwalając tym samym przedostać się przez nią plemnikom.
Współczesna antykoncepcja opiera się na zdobyczach nauki. Aktualnie kobiety, przynajmniej w krajach uprzemysłowionych mają do dyspozycji duży wybór metod zapobiegania niechcianej ciąży. I to kobieta podejmuje decyzję, kiedy i jak często ma zostawać matką. Według szacunków Światowej Organizacji Zdrowia WHO tabletki przyjmuje w przybliżeniu 55 milionów kobiet.

W Polsce są dostępne następujące sposoby antykoncepcji: metody okresowej abstynencji seksualnej, środki plemnikobójcze, prezerwatywy, wkładki wewnątrzmaciczne, preparaty zawierające jeden lub dwa składniki hormonalne w formie doustnej lub w iniekcji.

Prezerwatywa jest jednym z najstarszych środków antykoncepcyjnych. Na początku służyła głównie zabezpieczaniu się przed chorobami wenerycznymi. Obecnie jej rola w zapobieganiu ciąży rośnie. Mimo że jest najczęściej stosowanym środkiem antykoncepcyjnym, nie każdy mężczyzna wie, jak prawidłowo ją zakładać, aby skutecznie spełniała swoje funkcje. Zakładanie prezerwatywy w pośpiechu może być błędne i często powoduje jej zsunięcie czy pęknięcie. To zaś może się stać powodem nieprzespanej nocy oraz poszukiwania innej metody antykoncepcyjnej stosowanej w nagłych wypadkach. Często zaleca się stosowanie równocześnie z prezerwatywą środka plemnikobójczego, chociaż nie ma pewności, że taka antykoncepcja jest skuteczniejsza. Przeprowadzenie badań w tym obszarze nie należy zresztą do najłatwiejszych. Teoretycznie można jednak założyć, że zastosowanie środka plemnikobójczego spełnia rolę dodatkowego zabezpieczenia, jeśli prezerwatywa pęknie lub się zsunie. Wyprodukowano również prezerwatywy nasączone środkiem plemnikobójczym, którego można użyć także oddzielnie, w formie krążka lub kremu wprowadzonego do pochwy.

Antykoncepcja hormonalna

Doustna antykoncepcja hormonalna polega na cyklicznym podawaniu złożonych preparatów, które zawierają hormony. Stosowana na świecie od ponad 40 lat, stała się jedną z najpopularniejszych metod planowania rodziny. Obecnie jest dostępnych kilkadziesiąt doustnych preparatów antykoncepcyjnych. Na świecie istnieje jednak tendencja do zmniejszania dawki hormonów zawartych w tych preparatach. Ma to na celu wyeliminowanie objawów ubocznych takich jak nudności, bóle sutków, bóle głowy, przyrost masy ciała. To z ich powodu aż 27% kobiet przerywa stosowanie antykoncepcji hormonalnej. Zmniejszenie dawki zawartych hormonów jest również korzystne dla stanu naczyń krwionośnych pacjentki, która stosuje doustne środki antykoncepcyjne. Badania potwierdziły, że obniżenie dawek pozostaje bez wpływu na skuteczność działania. Taka antykoncepcja wiąże się natomiast z rzadszym występowaniem działań ubocznych, lepszą tolerancją oraz z zachowaniem wszystkich korzystnych działań nieantykoncepcyjnych, jakie wynikają z przyjmowania tabletek.

Mechanizmy działania doustnych środków antykoncepcyjnych:
• blokują proces owulacji (jajeczkowania),
• zwiększają lepkość śluzu szyjkowego,
• hamują prawidłową odbudowę błony śluzowej macicy i tym samym zapobiegają zagnieżdżaniu.

Zalety stosowania doustnych środków antykoncepcyjnych

Największą zaletą, jaką wyróżnia się antykoncepcja hormonalna, jest bardzo dobry, odwracalny efekt. Po odstawieniu tabletek płodność powraca najczęściej już w następnym cyklu. 
Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do stosowania doustnych środków antykoncepcyjnych są: ciąża, nowotwory estrogenozależne, ciężkie choroby wątroby, choroby układu sercowo-naczyniowego i zakrzepica (w przeszłości lub obecnie), otyłość (BMI powyżej 35), nadciśnienie tętnicze, długotrwałe unieruchomienie, palenie papierosów (u kobiet po 35. roku życiWkładka wewnątrzmaciczna

Wkładka wewnątrzmaciczna (wewnątrzmaciczna wkładka antykoncepcyjna, spiralka domaciczna, IUD) to bardzo popularny i skuteczny środek antykoncepcyjny. Ocenia się, że na świecie, głównie w krajach wysoko rozwiniętych, stosuje się go u wielu kobiet Wkładka jest skuteczna przez wszystkie dni cyklu miesięcznego. Zależnie od typu może pełnić swą funkcję od roku do 5 lat, a czasami nawet dłużej. Skuteczność wkładek mierzona wskaźnikiem Pearla utrzymuje się poniżej 1.

Współczesne wkładki wewnątrzmaciczne są produkowane z elastycznego plastiku w wielu konfiguracjach przestrzennych, dopasowanych do światła macicy. Wszystkie też są aktywne to znaczy, że zawierają czynnik, który zwiększa ich skuteczność. Najczęściej tym czynnikiem jest miedź, która gromadzi się w śluzie szyjki macicy (prawdopodobnie upośledza przemiany energetyczne glikogenu w komórce plemnika) oraz w śluzówce macicy (endometrium) i zmienia jej właściwości. Takie zmiany po zapłodnieniu jaja zapobiegają zagnieżdżeniu zygoty, powodując jej obumarcie. Uwalniana miedź wspomaga i rozszerza obszar działania wkładki obojętnej (czyli nieaktywnej), działającej podobnie, ale tylko w okolicach miejsc jej styku ze śluzówką. Inne doniesienia mówią, że na skutek obecności wkładki komórka jajowa, zamiast przebywać w jajowodzie około 3 dni, trafia do macicy po kilkunastu godzinach, co uniemożliwia jej zapłodnienie. Mimo wielu badań zjawisko nie jest do końca wyjaśnione. Stosuje się też wkładki ze stopniowo uwalnianym progesteronem – hormonem, który ma wpływ na stan śluzu w szyjce macicy i uniemożliwia przenikanie plemników do wnętrza. Najpopularniejszą wkładką tego typu jest Mirena.

Spirala Mirena – miejscowa antykoncepcja hormonalna

Lek Mirena to domaciczny system uwalniający hormon (lewonorgestrel). Spirala jest skuteczną i odwracalną metodą antykoncepcji. Stosuje się ją także w profilaktyce i leczeniu różnych schorzeń np. przy nadmiernym krwawieniu miesiączkowym. Wkładka Mirena składa się z małej, plastikowej ramki w kształcie litery T. Na jej pionowym ramieniu znajduje się pojemniczek z hormonem, zaś do dolnego końca są przymocowane nitki. Założenie spirali dokonuje się przez wprowadzenie przez pochwę do wnętrza macicy. Dzięki temu hormon działa prawie wyłącznie miejscowo na błonę śluzową macicy, a nie na cały organizm jak przypadku doustnych hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Hormon dostarczany przez Mirenę to lewonogrestrel – podobny do hormonu, który naturalnie występuje w organizmie kobiety. Lewonogrestrel to popularny i znakomicie przebadany progestagen (pochodna progesteronu), szeroko stosowany w ginekologii jako składnik w wielu doustnych pigułkach antykoncepcyjnych.
Wewnątrzmaciczne wkładki antykoncepcyjne nie powinny być stosowane u kobiet przed pierwszą ciążą oraz u kobiet z chorobami narządów płciowych.

Jak podchodzimy do doboru metody antykoncepcji w naszym gabinecie?

Wybór metody antykoncepcyjnej u kobiety w każdym wieku powinien uwzględniać wiele czynników.
Gabinet ginekologiczny w Szczecinie zapewni pomoc i poradę każdej Pacjentce, którą interesuje antykoncepcja. Podczas wybierania metody szczególny nacisk nakładamy na:
• skuteczność,
• odwracalność,
• bezpieczeństwo,
• akceptację,
• korzyści pozaantykoncepcyjne.


Metodą antykoncepcji z wyboru u większości kobiet jest stosowanie nisko- i średniodawkowych dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych (DTA). Przepisywanie DTA poprzedzamy zawsze badaniem lekarskim. Badanie, które lekarz ginekolog przeprowadza przed włączeniem środka antykoncepcyjnego, obejmuje:


• dokładny wywiad lekarski – z uwzględnieniem szczegółowego wywiadu onkologicznego pacjentki oraz jej rodziny,
• pomiar ciśnienia tętniczego krwi,
• badanie piersi (zakres zależny od wieku pacjentki),
• badanie ginekologiczne połączone z pobraniem rozmazu cytologicznego,
• badanie ultrasonograficzne.